Wolontariat po 60. Jak poznawać ludzi, pomagając po swojemu

Najważniejsze informacje

• Wolontariat można rozpocząć w każdym wieku, również po przejściu na emeryturę.
• Do wyboru są działania jednorazowe, regularne, stacjonarne, terenowe oraz wykonywane zdalnie.
• Najłatwiej wytrwać w zadaniu związanym z własnymi zainteresowaniami i dopasowanym do stanu zdrowia.
• Nowe znajomości zwykle powstają stopniowo, dzięki powtarzającym się spotkaniom.
• Przed rozpoczęciem warto ustalić zakres obowiązków, liczbę godzin, osobę kontaktową i zasady bezpieczeństwa.
• Wolontariusz ma prawo wyznaczać granice i zrezygnować z zadania, które okazało się zbyt obciążające.

Dlaczego po sześćdziesiątce trudniej poznawać nowych ludzi?

Po zakończeniu pracy zawodowej znika jedno z najważniejszych miejsc codziennych kontaktów. Jednocześnie znajomi mogą przeprowadzić się, skoncentrować na rodzinie, zachorować albo po prostu zacząć żyć w innym rytmie. Nawet osoba aktywna i samodzielna może zauważyć, że okazji do spontanicznych rozmów jest coraz mniej.

Nie każdy, kto mieszka sam, odczuwa samotność. Warto odróżnić samotność od świadomie wybranej ciszy i niezależności. Problem pojawia się wtedy, gdy liczba kontaktów jest mniejsza, niż dana osoba potrzebuje, a kolejne dni zaczynają być do siebie zbyt podobne.

Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że samotność dotyczy ludzi w każdym wieku, natomiast izolacja społeczna może obejmować nawet co trzecią osobę starszą. Są to szacunki globalne, a nie dane opisujące wyłącznie sytuację w Polsce. WHO wymienia udział w lokalnych grupach i wolontariacie wśród działań, które mogą wzmacniać więzi społeczne. Nie oznacza to jednak, że samo zapisanie się na wolontariat automatycznie poprawi zdrowie lub samopoczucie. Więcej informacji zawiera komunikat Światowej Organizacji Zdrowia o znaczeniu relacji społecznych.

Dlaczego wolontariat po 60. sprzyja nowym znajomościom?

Największą zaletą wolontariatu jest wspólny cel. Nie trzeba przychodzić do grupy z zadaniem „muszę zdobyć przyjaciół”. Rozmowa pojawia się przy okazji przygotowywania wydarzenia, porządkowania ogrodu, opieki nad zwierzętami albo pomocy uczestnikom spotkania.

Taka sytuacja bywa łatwiejsza niż klasyczne spotkanie towarzyskie. Uwaga nie skupia się wyłącznie na rozmowie. Można działać obok innych osób, stopniowo poznawać ich sposób myślenia i sprawdzić, przy kim czujemy się swobodnie.

Znaczenie ma również regularność. Jedno spotkanie może zakończyć się wyłącznie wymianą kilku zdań. Po trzecim lub czwartym łatwiej zapamiętać imiona, zapytać o wspólne zainteresowanie albo zaproponować kawę po zakończeniu pracy.

Wspólne zadania mogą też angażować uwagę, pamięć i planowanie. Osoby zainteresowane codziennym treningiem umysłu znajdą dodatkowe pomysły w artykule o prostych ćwiczeniach pamięci krótkotrwałej.

Jaki wolontariat można wybrać po sześćdziesiątce?

Nie istnieje jeden rodzaj wolontariatu odpowiedni dla wszystkich. Jedni dobrze czują się wśród wielu ludzi, inni wolą spokojne zadania wykonywane w małej grupie. Różne mogą być także możliwości fizyczne, dostępny czas i odległość od miejsca działania.

Wolontariat związany z pasją

Najlepszy wybór często znajduje się blisko tego, co i tak sprawia przyjemność. Miłośnik roślin może pomóc w ogrodzie społecznym. Osoba lubiąca fotografię może dokumentować lokalne wydarzenia. Ktoś, kto dobrze szyje, naprawia sprzęty albo zna języki, może dzielić się konkretnymi umiejętnościami.

Inspiracją do działań wśród zieleni mogą być także pomysły opisane w poradniku o ogrodnictwie oraz pracach „zrób to sam”.

Pomoc podczas jednego wydarzenia

Jeżeli regularne dyżury wydają się zbyt dużym zobowiązaniem, warto zacząć od festynu, biegu, koncertu, zbiórki lub lokalnego pikniku. Jednorazowa akcja pozwala sprawdzić, jak działa organizacja i czy odpowiada nam panująca w niej atmosfera.

Wolontariat bez wychodzenia z domu

Niektóre organizacje potrzebują pomocy w redagowaniu tekstów, prowadzeniu korespondencji, przygotowywaniu materiałów, obsłudze telefonu albo porządkowaniu dokumentów. Taka forma nie daje tyle bezpośrednich spotkań, ale może być pierwszym krokiem do stałego kontaktu z zespołem.

Jak wybrać zajęcie dopasowane do zdrowia i możliwości?

Wolontariat powinien pasować do człowieka, a nie człowiek do wolontariatu. Warto uczciwie ocenić, jak długo można stać, chodzić lub skupiać uwagę, a także ile czasu zajmuje dojazd. Trzeba uwzględnić również opiekę nad bliską osobą, wizyty lekarskie i zwyczajną potrzebę odpoczynku.

Przy chorobach przewlekłych nie trzeba rezygnować z aktywności, ale rozsądnie jest wybrać spokojniejsze zadanie. Jeżeli praca ma wymagać długiego chodzenia, noszenia przedmiotów albo przebywania w upale, warto wcześniej omówić swoje możliwości z lekarzem. Pomocne mogą być też informacje o bezpiecznym dbaniu o serce w starszym wieku.

Dobrą praktyką jest rozpoczęcie od krótkiego okresu próbnego. Dwie godziny raz w tygodniu mogą okazać się lepsze niż ambitny grafik, który po miesiącu stanie się źródłem zmęczenia i poczucia winy.

Gdzie szukać wolontariatu dla osób po 60. roku życia?

Najbliższe możliwości często znajdują się w bibliotekach, domach kultury, fundacjach, stowarzyszeniach, schroniskach, parafiach, klubach sportowych, kołach gospodyń, centrach aktywności lokalnej i uniwersytetach trzeciego wieku. Warto również sprawdzić stronę urzędu miasta lub gminy oraz lokalne grupy internetowe.

Oferty z różnych części Polski można przeglądać w oficjalnej wyszukiwarce ofert Korpusu Solidarności. Przed zgłoszeniem dobrze jest sprawdzić nazwę organizacji, zakres zadania, adres oraz dane osoby odpowiedzialnej za wolontariuszy.

Jeżeli w okolicy nie działa żadna znana organizacja, można zacząć od własnego otoczenia. Wspólnota mieszkaniowa, ogród działkowy, biblioteka lub lokalny klub mogą potrzebować pomocy, choć nie zawsze publikują ogłoszenia w internecie.

Korzyści, których nie należy obiecywać na wyrost

Wolontariat może zapewnić poczucie przydatności, regularny powód do wyjścia z domu i kontakt z osobami zainteresowanymi podobnym tematem. Może również otworzyć drogę do nowego hobby, wycieczek, warsztatów albo spotkań niezwiązanych już bezpośrednio z działalnością organizacji.

Nie każda grupa stanie się jednak gronem przyjaciół. Czasem pojawią się wyłącznie uprzejme relacje zadaniowe. Innym razem atmosfera nie będzie odpowiadała nowemu wolontariuszowi. Rezygnacja i poszukanie innego miejsca nie oznacza porażki.

Osoby, które wolą najpierw poznawać ludzi podczas spokojnych wyjazdów i spacerów, mogą znaleźć inspirację w przewodniku po Roztoczu i Zwierzyńcu bez tłumów.

Na co uważać przed rozpoczęciem wolontariatu?

Pomaganie bez wynagrodzenia nie oznacza obowiązku przyjmowania każdego zadania. Rzetelna organizacja powinna jasno wyjaśnić, czego oczekuje, kto koordynuje pracę oraz jak postępować w razie problemu.

Najczęstsze błędy

• Przyjęcie zbyt wielu dyżurów już na początku.
• Zgoda na zadania przekraczające możliwości fizyczne albo kompetencje.
• Podawanie prywatnych danych osobom, których związku z organizacją nie sprawdzono.
• Przekazywanie pieniędzy lub opłacanie rzekomego „pakietu startowego” bez potwierdzenia zasad.
• Używanie prywatnego rachunku bankowego do zbierania wpłat dla organizacji.
• Samodzielne udzielanie porad medycznych, prawnych lub finansowych osobom korzystającym z pomocy.
• Ignorowanie zmęczenia z obawy, że odmowa rozczaruje pozostałych członków zespołu.

Szczególną ostrożność należy zachować wobec ogłoszeń obiecujących zarobek za „wolontariat”, wymagających przesłania skanu dokumentu albo wpłaty pieniędzy przed pierwszym spotkaniem. Wątpliwości najlepiej wyjaśniać przez oficjalny numer telefonu organizacji znaleziony niezależnie od otrzymanej wiadomości.

Co zrobić teraz? Wolontariat po 60. krok po kroku

1. Wybierz temat. Zapisz trzy obszary, które naprawdę Cię interesują, na przykład zwierzęta, kultura, sport, przyroda lub pomoc sąsiedzka.
2. Określ swoje możliwości. Zdecyduj, ile godzin miesięcznie możesz przeznaczyć bez rezygnowania z odpoczynku i innych obowiązków.
3. Ustal preferowany sposób działania. Zastanów się, czy wolisz dużą grupę, kontakt indywidualny, pracę w terenie czy zadania wykonywane w domu.
4. Znajdź dwie lub trzy organizacje. Sprawdź ich strony, dane kontaktowe i dotychczasową działalność.
5. Zadzwoń zamiast długo się zastanawiać. Zapytaj o najbliższe spotkanie informacyjne albo możliwość jednorazowej pomocy.
6. Poproś o okres próbny. Pierwsze zadanie powinno pozwolić poznać zespół bez deklarowania wielomiesięcznej współpracy.
7. Oceń nie tylko zadanie, ale też atmosferę. Zwróć uwagę, czy koordynator odpowiada na pytania i szanuje Twoje granice.

Praktyczna checklista przed pierwszym spotkaniem

• Wiem, gdzie i o której godzinie mam się zgłosić.
• Mam nazwisko lub numer telefonu osoby koordynującej.
• Znam przewidywany czas zakończenia zadania.
• Wiem, czy potrzebne są wygodne buty, rękawiczki, własny posiłek lub inne wyposażenie.
• Poinformowałem organizatora o ważnych ograniczeniach dotyczących zadania.
• Nie przekazuję pieniędzy ani kopii dokumentów bez jasnego i uzasadnionego powodu.
• Mam zapewniony bezpieczny powrót do domu.
• Daję sobie prawo do odmowy zadania, które różni się od wcześniejszych ustaleń.

Najczęstsze pytania o wolontariat po 60.

Czy istnieje górna granica wieku dla wolontariusza?

Nie ma jednej ogólnej granicy wieku. Konkretne zadanie może jednak wymagać określonej sprawności, uprawnień albo przeszkolenia. Organizator powinien poinformować o tym przed rozpoczęciem współpracy.

Czy muszę pracować co tydzień?

Nie. Dostępne są zarówno dyżury regularne, jak i jednorazowe wydarzenia. Przed zgłoszeniem trzeba sprawdzić, jakiej częstotliwości oczekuje dana organizacja.

Czy wolontariat może być wykonywany z domu?

Tak. Możliwe są między innymi zadania telefoniczne, redakcyjne, organizacyjne i administracyjne. Ich dostępność zależy od potrzeb organizacji oraz od zasad ochrony danych.

Nie znam nikogo w grupie. Czy mogę przyjść samodzielnie?

Tak właśnie zaczyna większość nowych osób. Warto poprosić koordynatora, aby przedstawił zespół i dokładnie wyjaśnił pierwsze zadanie.

Czy trzeba mieć specjalne kwalifikacje?

W wielu działaniach nie są potrzebne. Czasem jednak wymagane jest szkolenie, na przykład przy opiece nad zwierzętami, pracy z dziećmi albo dostępie do danych osobowych.

Czy mogę zrezygnować?

Tak. Najlepiej poinformować koordynatora odpowiednio wcześniej, zwłaszcza gdy organizacja musi znaleźć zastępstwo. Wolontariat powinien być dobrowolny i dopasowany do realnych możliwości.

Co zrobić, jeśli grupa mi nie odpowiada?

Można podziękować i poszukać innej organizacji. Niedopasowanie do jednej grupy nie świadczy o tym, że wolontariat jako taki nie jest dla nas.

Czy wolontariat pomoże mi znaleźć przyjaciół?

Może ułatwić poznawanie ludzi, ale nie daje gwarancji bliskiej relacji. Największe szanse pojawiają się tam, gdzie spotkania są regularne, grupa życzliwa, a wspólne zajęcie naprawdę nas interesuje.

Podsumowanie

Wolontariat po 60. nie musi oznaczać wielkiego zobowiązania. Może zacząć się od dwóch godzin podczas lokalnego wydarzenia, pomocy w bibliotece albo jednego spotkania w ogrodzie społecznym. Najważniejsze jest wybranie zajęcia zgodnego z własnymi zainteresowaniami, zdrowiem i ilością wolnego czasu.

Nowe znajomości zazwyczaj nie pojawiają się po jednym spotkaniu. Łatwiej budować je małymi krokami: wracać w to samo miejsce, wykonywać wspólne zadania i pozwolić, aby rozmowy stopniowo stawały się bardziej osobiste. Pomaganie innym może być początkiem tej drogi, ale nie powinno odbywać się kosztem zdrowia, bezpieczeństwa ani własnych granic.